Meme kanseri tedavisinde, tümörün biyolojik özellikleri, evresi ve hastanın genel sağlık durumu değerlendirilip hastaya uygun tedavi yöntemi seçilmektedir. Meme kanseri tanısı konulduktan sonra tedavi, hastanın klinik evresine göre planlanır. Meme kanserinin tedavisi lokal ve sistemik olup lokal tedavide cerrahi meme koruyucu cerrahi, mastektomi, aksiller lenf nodu disseksiyonu, sentinel lenf nodu biyopsisi gibi cerrahi girişimler ile radyoterapi mevcuttur. Sistemik tedavide ise; kemoterapi ve hormon tedavileri yer almaktadır (1,2,3,4).
Meme Kanseri Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Meme kanseri tedavisinde, tümörün biyolojik özellikleri, evresi ve hastanın genel sağlık durumu değerlendirilip hastaya uygun tedavi yöntemi seçilmektedir. Meme kanseri tanısı konulduktan sonra tedavi, hastanın klinik evresine, aksilla pozitiflik durumuna ,tümörün tek odak olup olmadığına ve genetik test sonucuna göre planlanır. Meme kanserinin tedavisi lokal ve sistemik olup lokal tedavide cerrahi meme koruyucu cerrahi, mastektomi, aksiller lenf nodu disseksiyonu, sentinel lenf nodu biyopsisi gibi cerrahi girişimler ile radyoterapi mevcuttur. Sistemik tedavide ise; kemoterapi ve hormon tedavileri yer almaktadır.(6,8, 9,11)
Günümüz bilgi ve teknolojileri ile meme kanserinin 4 ana türde olduğu farklı tedavi seçenekleriyle kişiye ve kişinin tümörüne özgü tedavi edilmesi gerekmektedir.
• Östrojen hormonuna duyarlı tümörler (Luminal A)
• Östrojen hormonuna duyarlı ve aynı zamanda Her2 reseptörü (algacı) taşıyan tümörler (Luminal B)
• Östrojen hormonuna duyarsız Her2 reseptörü taşıyan tümörler (Her2 pozitif)
• Östrojen hormonu ve Her2 reseptörü taşımayan tümörler (Triple (üçlü) negatif meme kanseridir.
Ayrıca hastalığın evresi, tümörün histolojik tip ve grade, hormon reseptör durumu, Her 2 reseptör durumu, Ki 67 değeri, genetik test sonucu tedavi seçeneğini belirlemektedir.
Cerrahi Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Meme Koruyucu Cerrahi (MKC), memeyi koruyarak iyi bir estetik görünüm ve lokal nüks riskini en aza indirmeyi sağlarken , primer meme tümörünün, temiz cerrahi sınır ve kabul edilebilir kozmetik sonuç elde edilecek şekilde çevresindeki meme dokusunun çıkarılması işlemidir. (6,8).
Areola ve meme başı ile birlikte memede geniş intraduktal yayılım gösteren, 7 cm’den büyük kitlelerde ve hasta için radyoterapi kontrendike olduğu durumlarda memenin tamamının alınması ile uygulanan cerrahi yönteme mastektomi denilmektedir. Sadece mastektomi ameliyatı meme cerrahı tarafından yapılmaktadır. Mastektomi ameliyatı subcutan mastektomi ameliyatı şeklinde de yapılmaktadır. Subcutan mastektomi de implant yerleştirme ile yapılmaktadır. Bazen de hastanın kendi karın, sırt dokusundan mastektomi ameliyatı ile birlikte tekrar meme yapılabilmektedir. Bu ameliyatlar plastik cerrahi ile ortak yapılan ameliyatlardır. (6,8,11).
Aksiller Lenf Nodu Disseksiyonu; Lokal kontrolü sağlayarak bölgesel nüksü azaltmak, hastalığın evresini belirlemek, prognostik bilgiler alarak radyoterapi gibi ek yöntemlere karar verebilmek için aksiller lenf nodlarının bir bölümünün ya da tümünün cerrahi olarak çıkarılması işlemidir (6,11).
SLNB (Sentinel Lenf nodu biyopsisi) ile lenf nodlarının histolojik olarak incelenmesi sonucunda sentinel lenf nodlarında ki metastazın varlığı değerlendirilmektedir. SLNB ile sentinel lenf nodlarında metastaz saptanmaması durumu diğer lenf nodları hakkında bilgi vererek aksiller lenf nodu disseksiyonu önlenmektedir (6,11).
Ameliyat bölgenizde ödem, kızarıklık, yara, akıntı, ağrı gibi durumlar yaşarsanız doktorunuza başvurunuz. Ayrıca ameliyat olan kolunuzda ve elinizde ödem gibi durumların lenfödeme sebep olacağından doktorunuza bilgi veriniz.
Kemoterapi nedir?
Kemoterapi, özel ilaç tedavisi kullanarak kontrolsüz bir şekilde çoğalan kanser hücrelerinin büyüme ve yayılmasını durdurmayı veya yok etmeyi hedefleyen bir tedavi yöntemidir. Meme kanserinde kemoterapi, neoadjuvan kemoterapi ve adjuvan kemoterapi olmak üzere iki şekilde uygulanmaktadır. Ameliyattan önce uygulanan kemoterapiye neoadjuvan tedavi denir. Amaç, ameliyattan önce kanseri küçültmek ve gelecekte kanserin geri gelme riskini azaltmaktır. Bu, bazı kişilerin mastektomi yerine meme koruyucu ameliyat yaptırabileceği anlamına gelir. Ameliyattan sonra uygulanan kemoterapiye adjuvan tedavi denir. Bu, kanserin geri gelme riskini azaltmaya yardımcı olabilir. İlaçları uygulama süresi ve sıklığı ise yine hastanın ve hastalığın durumuna göre medikal onkolog tarafından belirlenir. (6,12) Kemoterapiden en çok etkilenen hücreler kemik iliği, mide -bağırsak sistemi, saç kökü hücreleri gibi hızla çoğalan hücrelerdir.
Kemoterapinin en sık görülen yan etkileri
• Bulantı- kusma
• Saç dökülmesi
• Enfeksiyona duyarlılık
• Yorgunluk, halsizlik, kansızlık
• İştahsızlık
• İshal / kabızlık
• Ağız ve dişeti problemleri
• Cilt problemleri
• Kanama
• Kas ve eklemlerde ağrı
• Cinsel problemler
Radyoterapi nedir?
Radyoterapi meme kanseri tedavisinde memede, göğüs duvarında ve aksillada kanser hücrelerini yok etmek için radyoterapi tedavisi kullanılmaktadır Meme kanserinde uygulanan radyoterapi ile lokal rekurrens oranları azalır, hastalıksız ve genel sağkalım süreleri uzar. (6,12,13)
Kanser tedavisi sırasında hastalığın kendisi gibi uygulanan tedaviler de yakınmalara neden olmaktadır. Radyoterapi yan etkileri erken ve geç olmak üzere ikiye ayrılır. Erken yan etkiler tedavi sırasında, geç etkiler ise tedavi bittikten 3-6 ay sonra ortaya çıkmaktadır. Tedavi sırasında oluşan şikayetler radyoterapi uygulanan bölgeye göre değişir. Cilt değişiklikleri, halsizlik, yutma güçlüğü gibi etkiler olabilir. Ciltte ödem kısa ve uzun vadede görülebilir. Ödeme müdahale etmek gerekli olabilir. Ödem varlığında doktorunuza başvurmalısınız.
Hormonterapi nedir?
Hormonterapi, östrojen hormonunun kanser hücrelerine bağlanmasını engelleyici ya da östrojen üretimini azaltıcı tedavidir. Östrojen reseptörleri pozitif olan hastalarda uygulanan hormonal tedavide amaç, meme kanseri hücrelerinin östrojen reseptör alanlarını bloke ederek, östrojen almalarının engellenmesi ve buna bağlı olarak kanserin yayılmasının önlenmesidir (14). Antihormon tedavisi hastaların sıcak basması, vajinal kuruluk, eklem ağrısı gibi yaşamasına neden olabilmektedir. Antihormon tedavisinin düzenli kullanılması önemlidir. Her gün aynı saatte alınmasına dikkat edilmelidir. Vajinal kuruluk problemi cinsel yaşamı olumsuz etkilediğinden dolayı kadın doğum doktorunuza başvurunuz.
Hedefe Yönelik Tedavi nedir?
Hedefe yönelik tedaviler halk arasında akıllı ilaç tedavisi olarak bilinmekte olup, hücre yüzeyinde veya içinde yer alan reseptörlerin belli bir noktasına bağlanarak, hücre farklılaşmasına neden olan sinyali inhibe etmektedir. Bu inhibisyon, tümör hücrelerinin çoğalmasına neden olan sinyalin hücre içine ulaşmasını engelleyerek, hücrenin farklılaşmasına engel olmaktadır ve tümörün gelişimini durdurmaktadır. (12,14)
Hedefe yönelik tedavide kullanılan ilaçlar belirli bir molekülü hedef alması sebebiyle kemoterapiye kıyasla daha sınırlı yan etki potansiyeline sahiptir.
İmmünoterapi nedir?
Vücudun kanser gibi hastalıklarla savaşmasına destek olmak için bağışıklık sistemini harekete geçirmek ya da etkisini azaltmak için uygulanan tedaviye immünoterapi ismi verilmektedir. İmmünoterapi, hastanın kendi bağışıklık sistemine ait belli bölümlerin kanseri de içeren bir grup hastalıkla mücadele etmek üzere kullanıldığı bir tedavi biçimidir. Amaç immün sisteme ait hücrelerin kanser hücrelerini hedef alarak onları yok etmelerini sağlamaktır (12)