‘Hayatını anlamlı kılan ne varsa, kim varsa, sakın bırakmayın, sakın vazgeçmeyin.’
Sabahattin ALİ
Meme Kanseri Olan Bireylerin Sosyal Hayatı Nasıl Olmalıdır?
Meme kanseri; fiziksel, psikolojik, sosyal ve manevi boyutlarıyla bireyi etkileyen, çok sayıda belirtiyi içeren, uzun süreli tedavi gerektiren, tüm dünyada ve ülkemizde görülme sıklığı giderek artan küresel bir sağlık sorunu haline gelmiştir.
Meme kanseri tanısı, bireyin ve aile yakınlarının psikolojik, duygusal, sosyal ve bilişsel alanlarında belirsizlikler yaşamasına neden olmaktadır. Meme kanseri hastaları, ruhsal ve fiziksel semptomlarla başa çıkarken diğer taraftan günlük hayatlarını sürdürmeye çalışmaktadır. Umutsuzluk, gelecek kaygısı, yorgunluk hissi, içe kapanma, beden imajında değişim, nüks korkusu gibi meme kanseri tedavi ve tedavi sonrası süreci etkileyen psikososyal sorunlar yaşamaktadırlar.
Meme kanseri hastalarının sosyal yaşamları, bu hastalığa yakalanmamış kişilerin sahip olduğu yaşam tarzından farklı olmamalıdır. Fizyolojik ve psikolojik acıyı aynı anda deneyimleyen hastaların uzun süren tedavi süresince kendilerini güvende hissedebilecekleri yaşam alanının olması, sevildiğinin hissettirilmesi, duygularını açık açık ifade edilmesine yardımcı olan bir yakınının yanında bulunması hastalıkla baş etme becerisine olumlu katkı sağlayacaktır.
Meme Kanseri Hastaları Desteğe İhtiyaç Duyar Mı?
Meme kanseri tanısının konması ve tedaviye başlanması, birey ve ailenin fiziksel, emosyonel, sosyal ve ekonomik dengelerini alt üst etmekte yaşamdan doyum almalarını engellemekte ve yaşam kalitesini azaltması sonucunda hastalıkla ilgili kaygı yaratan koşulların gittikçe artması meme kanseri hastalarını desteğe daha çok gereksinim duyar hale getirmektedir (1).
Sosyal Destek Sistemleri Nedir?
İnsanların yaşamında önemli bir yeri olan, gerektiğinde kişiye duygusal, maddi ve bilişsel yardım sağlayan tüm kişilerarası ilişkiler, sağlığı korumaya yarayan sosyal destek sistemleri şeklinde tanımlanmıştır. Birçok araştırmacı, sosyal desteklerin yaşam stresinin yarattığı zararları hafifleterek ya da dengeleyerek hastalıklara karşı tampon görevi gördüğü konusunda birleşmektedirler. Bireyler tarafından algılanan sosyal destek sosyal ağ üyelerince sağlanan yardımların kişiye verdiği doyum olarak değerlendirilmektedir. (1)
Meme Kanseri Olan Bireylerde Sosyal Destek Çok Önemli
Hastalar meme kanserine uyum sürecinde derin umutsuzluk duyguları yaşayabilmektedir. Bu dönemde sağlanan sosyal destek bu açıdan önemlidir ve uyum sürecini olumlu yönde etkilemektedir. Sosyal destek genelde aile üyeleri, akrabalar, arkadaşlar ve sağlık ekibinden oluşmaktadır. Meme kanseri hastalarını aile üyeleri, akrabalar ve arkadaşları tarafından sağlanan sosyal destek hastaların genel sağlık durumunu olumlu yönde etkilemektedir.. Meme kanserli hastalarda sosyal destek depresyon ve uyum sürecinde yaşanan psikolojik sorunların azaltılmasında oldukça önemli bir kaynaktır ve hastaların stresle baş etmesine yardımcı olmaktadır (2,3,4,5). Hastaların eşlerinden ve ailelerinden aldıkları sosyal destek kadınların kansere ilişkin psikolojik sıkıntılarını azaltmaktadır (6,7).
Sosyal desteğin kanser hastaları için yararlı olduğunu ve aile üyelerinden alınan duygusal destek ile kansere fiziksel ve psikolojik uyum derecesi arasında olumlu bir ilişki olduğunu belirten birçok çalışma vardır (1,8,9).
Meme kanseri hastalarında aile desteği ve psikososyal desteğin ruhsal bozukluklar açısından koruyucu olduğu, hastalığa uyum sürecine ve hastalıkla mücadele etmeye yardımcı olduğu, bu hastalarda depresyon ve anksiyete belirtilerinin daha az görüldüğü bilinmektedir(6). Sosyal desteğin yeterli olması uyum sürecinde yaşanan psikolojik sorunların azaltılmasında oldukça önemlidir ve hastaların yaşadıkları stresin azalmasına yardımcı olmaktadır (10,11).
Çalışmalar meme kanseri olan kadınların çalışma ortamlarında hastalıklarına daha az odaklandıklarını ve sosyal çevrelerinde ihtiyaç duydukları desteği çalışma ortamında bulabildiklerini göstermektedir. Meme kanserli hastalarda sosyal destek depresyon ve uyum sürecinde yaşanan psikolojik sorunların azaltılmasında oldukça önemli bir kaynaktır ve hastaların stresle başetmesine yardımcı olmaktadır (2,3,4,5).
Meme kanseri hastaları fiziksel, sosyal, emosyonel, psikolojik ve ekonomik olmak üzere birçok boyutta etkilemekte ve fonksiyonel yaşamlarında kısıtlılıklara neden olmaktadır. Cerrahi girişimler, radyoterapi, kemoterapi gibi uzun ve yoğun süren tedaviler, hastalığın seyrindeki belirsizlikler hastalarda anksiyete, korku ve depresyon gibi belirtilerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu dönemde hastalara aileleri ve arkadaşları tarafından sağlanan sosyal desteğin meme kanseri hastalarının genel iyilik halini ve yaşam kalitelerini etkileyerek hastalığın seyrinde olumlu sonuçlar meydana getirdiği görülmektedir.